Geçici akıllı telefon körlüğü, özellikle gece karanlıkta tek gözle telefona bakan kişilerde görülebilen bir durum olarak tıp literatüründe yer alıyor. Uzmanlara göre zifiri karanlıkta parlak ekrana maruz kalmak hem geçici görme sorunlarına hem de uzun vadede retina hasarına zemin hazırlayabiliyor.
Geçici akıllı telefon körlüğü nedir?
Gece yan yatarken telefona bakıldığında, yastığa temas eden göz genellikle kapalı kalıyor ve karanlığa adapte oluyor. Açıkta kalan göz ise parlak ekrana odaklanarak ışığa adapte oluyor.
Telefon kapatıldığında iki göz arasındaki adaptasyon farkı nedeniyle açıkta kalan gözde dakikalar sürebilen bulanık görme veya geçici görme kaybı yaşanabiliyor. Bu tablo literatürde “geçici akıllı telefon körlüğü” olarak tanımlanıyor.
Bu durum kalıcı hasar bırakmasa da sık tekrarlandığında göz kaslarında zorlanmaya ve görsel stres artışına yol açabiliyor.
Mavi ışık ve retina üzerindeki etkisi
Akıllı telefon ekranları yüksek enerjili mavi ışık (HEV) yayıyor. Karanlık ortamda göz bebekleri büyüdüğü için bu ışık doğrudan retinaya ulaşıyor.
Araştırmalar, mavi ışığın retina hücrelerinde fototoksik etki oluşturabileceğini ve uzun vadede hücre hasarına yol açabileceğini ortaya koyuyor. Bu durum, ileri yaşlarda görülen makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) riskini artıran faktörler arasında gösteriliyor.
Makula dejenerasyonu merkezi görme kaybına neden olan ve tedavisi sınırlı bir göz hastalığı olarak biliniyor.
Uyku düzeni de etkileniyor
Gece saatlerinde maruz kalınan mavi ışık, beynin melatonin üretimini baskılıyor. Melatonin, uyku düzenini sağlayan temel hormon olarak görev yapıyor.
Mavi ışık nedeniyle:
-
Uykuya dalma süresi uzayabiliyor
-
REM uykusu kısalabiliyor
-
Sabah yorgunluk hissi artabiliyor
Uzmanlar, uzun süreli uyku bozukluklarının genel sağlık üzerinde olumsuz etkileri bulunduğunu belirtiyor.
Gözleri korumak için öneriler
Uzmanların önerileri şöyle sıralanıyor:
Gece modu kullanın
Telefonların “Gece Modu” veya “Mavi Işık Filtresi” özelliği aktif hale getirilerek mavi ışık azaltılabiliyor.
Parlaklığı düşürün
Ekran parlaklığının ortam ışığına uygun şekilde azaltılması göz üzerindeki yükü hafifletiyor.
Mesafeye dikkat edin
Telefonun yüzle arasındaki mesafenin en az 30–40 santimetre olması öneriliyor.
20-20-20 kuralı
Gün içinde her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre uzağa bakmak göz kaslarının dinlenmesine yardımcı oluyor.
