Uzmanlar, hastaları klinik seçerken steril aletlere ve hijyen koşullarına dikkat etmeleri konusunda uyarıyor.
Diş kliniklerinde hasta güvenliğinin sağlanması, yalnızca doğru tedavi uygulanmasıyla sınırlı kalmıyor. Kullanılan aletlerin sterilizasyonu, klinik ortamın hijyeni ve sağlık çalışanlarının enfeksiyon kontrolüne yönelik uygulamaları da tedavi sürecinde önemli rol oynuyor.
Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Periodontoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Sedanur Yavuz, diş kliniklerinde sterilizasyon ve dezenfeksiyon süreçlerinin önemine dikkat çekerek hastaların tedavi öncesinde nelere dikkat etmesi gerektiğini anlattı. Yavuz, temiz görünen aletlerin her zaman steril olmayabileceğini vurguladı.
Yetersiz sterilizasyon enfeksiyon riskini artırıyor
Diş tedavilerinde kullanılan ve kan ya da tükürükle temas eden aletlerin uygun şekilde sterilize edilmemesi, hastalar arasında enfeksiyon bulaşmasına neden olabilecek riskler oluşturuyor.
Bu durumun hepatit B ve hepatit C gibi kan yoluyla bulaşan enfeksiyonların yanı sıra çeşitli bakteriyel ve viral enfeksiyonların yayılmasına zemin hazırlayabileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Yavuz, el hijyeni, yüzey dezenfeksiyonu ve klinik ortamın temizliğinin de en az aletlerin sterilizasyonu kadar önemli olduğunu ifade etti.
Sterilizasyon yalnızca otoklavdan ibaret değil
Hastaların kliniklerde uygulanan sterilizasyon işlemlerinin bütün teknik aşamalarını dışarıdan kontrol etmesi mümkün olmasa da bazı göstergelere dikkat edebileceğini belirten Yavuz, tek kullanımlık malzemelerin hasta önünde açılmasının ve tekrar kullanılabilir aletlerin paketli şekilde işlem alanına getirilmesinin önemli olduğunu söyledi.
Yavuz, hastaların dikkat etmesi gereken noktaları şöyle sıraladı:
“Ayrıca klinikte el hijyenine, eldiven kullanımına, yüzeylerin işlem öncesi ve sonrası temizlenmesine ve kullanılan aletlerin sterilizasyon sürecine dikkat edilip edilmediği gözlemlenebilir. Özellikle bir önceki hastadan kalan malzemelerin tekrar kullanılması, aletlerin açıkta ve kontrolsüz şekilde bulunması gibi durumlar hastada soru işareti oluşturmalı.
Hastaların şunu bilmesi önemli; sterilizasyon sadece aletlerin otoklava konulmasından ibaret değil. Aletlerin uygun şekilde temizlenmesi, paketlenmesi, sterilizasyon cihazının doğru kullanılması ve sterilizasyonun etkinliğinin düzenli olarak kontrol edilmesi bir bütün olarak değerlendirilmeli. Bu nedenle klinik seçiminde temel kriter, kliniğin sistematik ve standartlara uygun bir enfeksiyon kontrol protokolüne sahip olmasıdır.”
Temiz görünen aletler her zaman steril değil
Sterilizasyon, dezenfeksiyon ve temizliğin birbirinden farklı işlemler olduğunu vurgulayan Yavuz, bu kavramların karıştırılmaması gerektiğini belirtti.
Sterilizasyonun bakterilerin sporları da dahil olmak üzere tüm mikroorganizmaları ortadan kaldırmayı hedeflediğini, dezenfeksiyonun ise hastalık yapıcı mikroorganizmaların büyük bölümünü yok etmeyi amaçladığını aktaran Yavuz, temizliğin tek başına yeterli olmadığını söyledi.
Uzman isim, aradaki farkı şu sözlerle açıkladı:
“Temizlik görünür kiri ortadan kaldırır; dezenfeksiyon mikroorganizma yükünü azaltır; sterilizasyon ise gerekli durumlarda mikroorganizmaların tamamını ortadan kaldırmayı hedefler.”
Özellikle cerrahi işlemlerde ve steril dokularla temas eden dental aletlerde yalnızca temizlik veya dezenfeksiyonun yeterli olmadığını belirten Yavuz, uygun sterilizasyonun zorunlu olduğuna dikkat çekti.
Kalitesiz dental materyaller tedaviyi olumsuz etkileyebilir
Diş tedavilerinde kullanılan materyallerin kalitesi ve standartlara uygunluğu da hasta güvenliğini doğrudan ilgilendiriyor. Uygunluğu doğrulanmamış veya kalitesiz materyallerin ağız dokularında tahrişe, alerjik reaksiyonlara, renk değişikliklerine ve materyalin kısa sürede bozulmasına yol açabileceğini belirten Yavuz, bu durumun tedavi başarısını da etkileyebileceğini kaydetti.
Materyallerin diş ve çevre dokularla uyumlu olmamasının bakteri tutunmasını ve plak birikimini kolaylaştırabileceğini ifade eden Yavuz, bunun diş çürüğü ve diş eti hastalıkları gibi sorunlara zemin hazırlayabileceğini söyledi.
Özellikle implant, cerrahi ve restoratif materyallerde ürün güvenilirliğinin ve ilgili standartlara uygunluğunun önemli olduğunu vurguladı.
Klinik seçiminde bu uyarı işaretlerine dikkat!
Diş tedavisinde yalnızca kliniğin genel görünümüne bakarak karar verilmemesi gerektiğini belirten Yavuz, sterilizasyon ve enfeksiyon kontrolünün sistematik biçimde uygulanmasının önemini hatırlattı.
Uzman isme göre hastaların dikkat etmesi gereken başlıca uyarı işaretleri şöyle:
- Sterilizasyon işlemleri hakkında bilgi verilmesinden kaçınılması.
- Paketli steril aletlerin hasta önünde açılmaması.
- Tek kullanımlık ürünlerin yeniden kullanılması.
- Eldiven ve maske gibi koruyucu ekipmanlara yeterince dikkat edilmemesi.
- Klinik ortamının genel hijyeninin yetersiz olması.
- Kullanılan aletlerin açıkta ve kontrolsüz şekilde bulundurulması.
Yetersiz sterilizasyonun çapraz enfeksiyona, uygun olmayan materyallerin ise alerjik reaksiyonlara, doku tahrişine ve tedavi başarısızlığına neden olabileceğini belirten Yavuz, kliniklerin hasta ve sağlık çalışanlarının güvenliği için standartlara uygun enfeksiyon kontrol protokollerini uygulaması gerektiğini vurguladı.
