Dünyanın yedi harikası arasında gösterilen ve aynı zamanda UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Efes Antik Kenti ile ilgili yürütülen proje, kamuoyunda yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen çalışma kapsamında, antik kentte yeni bir “karşılama kapısı” yapılacağı belirtilirken, proje için “rant projesi” eleştirileri gündeme geldi.
“Karşılama kapısı” için çalışmalar başladı
Bakanlık tarafından yürütülen proje kapsamında, Efes Antik Kenti’nde bulunan Vedius Gymnasiumu’nun tam karşısında “karşılama kapısı” inşa çalışmalarına başlandığı bildirildi.
Alana ayrıca;
-
alışveriş birimleri
-
otopark
yapılmasının planlandığı ifade edildi.
Projeye ilişkin en dikkat çeken iddialardan biri, bölgede yapılan hafriyat çalışmalarının arkeolojik tabakalara zarar verdiği yönünde oldu.
Konu, hem kültürel mirasın korunması hem de Efes’in tarihi dokusunun sürdürülebilirliği açısından tepkilere neden oldu.
Deniz Yücel: “44 bin metrekare asfaltla kaplanacak”
CHP PM Üyesi ve İzmir Milletvekili Deniz Yücel, projeye ilişkin Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a soru önergesi verdi.
Yücel, projenin büyüklüğüne dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Söz konusu proje ile yaklaşık 44 bin metrekarelik bir alanın asfaltla kaplanacağı tahmin edilmektedir. Karşılaştırma yapılması açısından İzmir Atatürk Stadyumu’nun 7 bin 140 metrekare olduğunu göz önünde bulunduracak olursak, yaklaşık olarak 6 tane İzmir Atatürk Stadyumu kadar alana asfalt dökülecek olması durumun vahametini açıkça anlatıyor. Aynı zamanda projeye ilişkin ihalenin çok fahiş bedelle bir firmaya ihale edildiği de iddialar arasındadır. Tarihi eserlere darbe vuran, geçmişe ilişkin güzellikleri silmeyi amaçlayan, Anadolu'daki zenginliklerinden birini talan eden proje için 'Geleceğe Miras' denilmesi de trajikomik bir durumdur”
Deniz Yücel, proje kapsamında yapılan ihaleye ilişkin olarak, çalışmanın çok fahiş bedelle bir firmaya ihale edildiği iddiasının da kamuoyunda konuşulduğunu belirtti.
Bu iddia, projeye yönelik eleştirileri daha da artırdı.
Bakanlığa soru önergesi verildi
CHP’li Yücel, Efes Antik Kenti’nde yürütülen proje ile ilgili Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a soru önergesi sunduğunu açıklarken, Efes’in korunması gerektiğini vurguladı.
"Belediyenin onay vermediği projeye bakanlıktan onay"
“2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na göre birinci derece arkeolojik sit alanlarında kazı, inşaat ve betonlaşmanın yasal olarak mümkün olmadığı bilinmektedir. Bu sebeple Selçuk Belediyemiz, İzmir’e ve kültürel mirasımıza sahip çıkmak adına söz konusu projeye ilişkin inşaat ruhsatı vermemiştir. Buna rağmen ruhsat, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından res’en düzenlenmiş ve yerel yönetim devre dışı bırakılmıştır. Oysa ki Efes Antik Kenti, büyük ölçüde kazısı tamamlanmamış, çok katmanlı bir arkeolojik alandır. Zemin müdahaleleri, altyapı çalışmaları ve yeni ulaşım çözümleri; henüz belgelenmemiş arkeolojik katmanlara zarar verme riski taşımaktadır. Bu tür müdahaleler, yalnızca fiziksel tahribat değil, aynı zamanda geri döndürülemez bilimsel veri kaybı anlamına gelmektedir. Antik kent içerisinde planlanan araç güzergâhları ve zemin kaplamaları, kazı alanlarıyla çakışma ihtimali barındırmaktadır. Bu durum, Efes’in arkeolojik dokusunun sürekliliği açısından dikkatle ele alınması gereken bir risk alanı oluşturmaktadır. Tüm bu bilgiler ışığında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Birinci Derece Arkeolojik Sit Alanı olan alanda başlattığı Ziyaretçi Karşılama Projesi ile tarihe ve kültürel mirasa ihanet edilmektedir.”
Proje fahiş bedelle bir firmaya mı ihale edildi?
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kültürel mirasa ihanet projesiyle yaklaşık 44 bin metrekarelik bir alanın asfaltla kaplanacağı iddialarının altını çizen Yücel, “Proje kapsamında altyapı ve üstyapı çalışmaları ile kazı-dolgu çalışmalarının bu tarihi mirası nasıl etkileyeceğine ilişkin bir çalışmanın da yapılmadığı kamuoyuna yansıyan bilgilerden anlaşılmaktadır. Efes Antik Kenti'nin girişine “karşılama alanı” adıyla bir alışveriş merkezi yapılacak olması hem tarihe hem turizme hem de İzmir'in doğal güzelliğine darbe vuracaktır. Aynı zamanda projeye ilişkin ihalenin çok fahiş bedelle bir firmaya ihale edildiği de iddialar arasındadır” dedi. Yücel’in Bakan Ersoy’un cevaplaması üzerine verdiği soru önergesi ise şöyle;
1- Bakanlığınızca Efes Antik Kenti’nde “Ziyaretçi Karşılama Projesi” hangi ihtiyaç üzerine başlatılmıştır?
2- Proje ile ilgili olarak Selçuk Belediyesi’nin devre dışı bırakılmasının sebebi nedir?
3- Projenin inşaat ruhsatının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından resen düzenlenmesinin sebebi nedir? Bu ruhsatın hukuki dayanağı nedir?
4- Projenin ihalesi yapılmış mıdır? Eğer yapıldıysa bu ihale hangi usulle, ne zaman yapılmıştır? Proje hangi şirkete ne kadar bedelle ihale edilmiştir?
5- Efes Antik kentini bir arkeolojik, kültürel ve tarihsel bir zenginlik olarak mı, bir rant alanı ve gelir kapısı olarak mı görüyorsunuz?
6- Bu projeyi gündeme getirirken, inşaat sırasında, koruma altındaki bu tarihi alana verilecek olası zararı öngördünüz mü? Yoksa Efes Antik Kentindeki eşsiz arkeolojik kalıntılar sizin için AVM ve otopark inşaatında kullanılacak taş ve çimento ile aynı değerde midir?
7- Bu projeyi iştahla kamuoyuna açıklamadan önce, arkeologlar ve tarihçilerden bölgede henüz gün yüzüne çıkarılmamış antik kalıntılarla ilgili detaylı bir araştırma istediniz mi?
8- Selçukluların hiçbir fikrini almadan yıllarca Efes Selçuk Belediyesi tarafından işletilen Meryem Ana Otoparkı ile Efes Alt Kapı Otoparkına el koyan iktidarınız bu talan projesiyle kimlere yeni rant kapıları açmayı planlanmaktadır?
9- Yandaş şirketlerinize mağaza ve dükkân tahsis edeceğiniz bu ucube projenizle, Selçuk esnafının emeğini, alın terini, kazancını, hakkını görmezden gelmekten, Selçuk esnafını kaderine terk etmekten hicap duymayacak mısınız?
10- Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak Türkiye'nin imajına bu kadar zarar veren bir projeyi yapmakta ısrarcı olacak mısınız?
