Hava kirliliğinin solunum yolu hastalıklarına yol açtığı uzun süredir biliniyordu; ancak son yayımlanan kapsamlı bir araştırma, tehlikenin boyutunun çok daha derin olduğunu gösterdi. PLOS Medicine dergisinde yayımlanan ve 65 yaş üstü 27,8 milyon kişiyi kapsayan çalışma, kirli havada bulunan mikroskobik parçacıkların doğrudan beyne sızarak Alzheimer hastalığı riskini artırdığını ortaya koydu.
PM2.5: Kan Dolaşımına Sızan Mikroskobik Katiller
Araştırmanın odağında, "PM2.5" olarak adlandırılan ve 2,5 mikrometreden küçük olan ince partikül maddeler yer alıyor. Bu parçacıkların en büyük tehlikesi, boyutları nedeniyle vücudun savunma mekanizmalarını aşabilmeleri.
-
Doğrudan İstila: Solunum yoluyla alınan bu parçacıklar, kan dolaşımına karışarak vücutta geziyor ve kalp ile beyin gibi hayati organlara yerleşiyor.
-
Doğrudan Etki: Emory Üniversitesi'nden Dr. Yanling Deng, hava kirliliğinin Alzheimer'ı tetiklerken tansiyon veya depresyon gibi "aracı" hastalıklara ihtiyaç duymadığını, doğrudan beyin dokusuna zarar verdiğini belirtti.
İnme Geçirenler Daha Büyük Risk Altında
Çalışma, hava kirliliğinin beyin üzerindeki etkilerinin herkes için aynı olmadığını da gösterdi. Dr. Deng’e göre, daha önce felç (inme) geçirmiş bireyler, kirli havanın beyin sağlığı üzerindeki zararlı etkilerine karşı "özellikle savunmasız" durumda. Bu durum, çevresel risk faktörleri ile damar sağlığı arasındaki kritik kesişme noktasını gözler önüne seriyor.
Uzmanlardan Acil Eylem Çağrısı
Reading Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mark Dallas, çalışmanın ölçeğine dikkat çekerek, bu kadar büyük bir veri grubunda (28 milyon yetişkin) tespit edilen risk artışının görmezden gelinemeyeceğini vurguladı. Uzmanlar, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve hükümetlere seslenerek şu önlemlerin acilen alınması gerektiğini belirtti:
-
Hava kalitesi standartlarının küresel ölçekte sıkılaştırılması.
-
Özellikle yaşlı ve riskli grupların yoğun olduğu bölgelerde PM2.5 salınımının kontrol altına alınması.
-
Şehir planlamasında egzoz emisyonlarının yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması.
