Kalp ve damar hastalıkları, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de önde gelen ölüm nedenleri arasında yer alıyor. Üstelik bu hastalıklar artık gençleri de tehdit ediyor. Kalp ve damar sağlığını etkileyen önemli risk faktörlerinden biri olan yüksek kolesterol ise uzun süre belirti vermeden ilerleyebiliyor.
Acıbadem International Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kolesterol hakkında toplumda doğru kabul edilen bazı yanlışların ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğine dikkat çekti. Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersizin kolesterolü düşürmede önemli olduğunu belirten Sonsöz, bazı durumlarda yaşam tarzı değişikliklerinin tek başına yeterli olmadığını vurguladı. Uzman isim, kolesterol hakkında doğru bilinen 4 yanlışı ve kolesterolü kontrol altında tutmaya yardımcı 5 alışkanlığı anlattı.
Kolesterol değerinin normal olması risksiz olduğunuz anlamına gelmiyor
Toplumda sık karşılaşılan yanlışlardan biri, kolesterol değerleri normal görünen kişilerin kalp ve damar hastalıkları açısından risk taşımadığı düşüncesi. Oysa kişinin hedef kolesterol değeri; yaşı, sigara kullanımı, tansiyon ve diyabet gibi risk faktörlerine göre değişebiliyor.
Kolesterolün herhangi bir belirti vermeden ilerleyebildiğine dikkat çeken Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kişilerin kendi risklerini doğru değerlendirmesi gerektiğini belirtti.
Sonsöz, konuyla ilgili şu örneği verdi:
“Hastalar kolesterol anlamında kendi risklerinin farkında değil. Örneğin; 59 yaşında sigara içen ve tansiyonu yüksek bir erkek, 129 mg/dL kolesterol ile normal olduğunu zannediyor. Halbuki o kişinin hesabını yaptığınız zaman kalp açısından en az 65-70 yaşında bir kişinin risk profiline sahip. Genel olarak LDL yani ‘kötü’ kolesterolün 100 mg/dL ve üzerinde olması kalp ve damar hastalıkları açısından artmış riske işaret etse de, hedef değer kişiden kişiye farklılık gösteriyor.”
Diyet ve spor her zaman yeterli olmayabiliyor
Kolesterolü düşürmek isteyenlerin başvurduğu yöntemlerin başında beslenme düzenini değiştirmek ve egzersiz yapmak geliyor. Ancak bu iki yöntemin her hasta için tek başına yeterli olmayabileceği belirtiliyor.
Doç. Dr. Sonsöz, yaşam tarzı değişiklikleriyle kolesterol seviyesinde yüzde 20-30 oranında düşüş sağlanabildiğini, ancak bazı hastaların daha düşük değerlere ulaşabilmesi için ilaç tedavisine de ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
Özellikle stent takılmış ve kolesterol değeri 120 olan bir kişinin LDL seviyesinin 55'in altına indirilmesi gerekebileceğini belirten Sonsöz, sağlıklı alışkanlıkların doktorun önerdiği tedavinin yerine geçmemesi gerektiğini söyledi.
Kolesterol ilaçlarının yan etkilerinden korkmayın
Kolesterol ilaçlarının yan etkilerine ilişkin endişeler, bazı hastaların tedaviyi ertelemesine veya doktorlarına danışmadan ilaçlarını bırakmasına neden olabiliyor.
Bu durumun kalp ve damar hastalıkları riskini artırabileceğini belirten Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, ilaçların doktor kontrolünde kullanılması gerektiğini vurguladı.
Sonsöz, ilaçların olası yan etkileriyle ilgili şu değerlendirmede bulundu:
“Hastalar ilaçların yan etkisinden korkarak yıllarca yüksek kolesterolle kalp-damar hastalığı risklerini artırıyorlar. Oysa araştırmalar gösteriyor ki; kolesterol ilaçları ciddi bir yan etki yapmıyor. Nadir de olsa ciddi bir yan etkiye ait bulgu görürsek önce hekim olarak biz son veriyoruz. Bu nedenle mutlaka doktorunuzun önerdiği ilaç tedavisini uygulayın ve ilacınızı doktorunuzdan habersiz bırakmayın”
Takviye gıdalar ilaç tedavisinin yerini tutmuyor
Sosyal medyada ve çevreden duyulan önerilerle kolesterol düşürücü olduğu öne sürülen takviye ürünlere yönelmek de sık yapılan hatalar arasında bulunuyor.
Doç. Dr. Sonsöz, doktor önerisi olmadan kullanılan bazı takviyelerin mevcut ilaçlarla etkileşime girebileceğini ve sağlık sorunlarına neden olabileceğini belirtti. Takviye ürünlere güvenerek doktorun önerdiği ilaçları bırakmanın veya tedaviyi ertelemenin kalp ve damar hastalıkları riskini artırabileceği uyarısında bulundu.
Kolesterolü düşürmeye yardımcı 5 alışkanlık
Kolesterol seviyesini kontrol altında tutmak ve kalp sağlığını desteklemek için yaşam tarzında yapılacak değişiklikler önem taşıyor. Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Rasih Sonsöz, kolesterolü düşürmeye katkı sağlayabilecek 5 alışkanlığı şöyle sıraladı:
1. Kalp dostu beslenin
Doymuş ve trans yağ tüketimini azaltmak, kolesterolü beslenme yoluyla düşürmenin önemli yollarından biri. Sebze, meyve, kuruyemiş, kuru baklagil, tam tahıl, lifli gıdalar ve balık tüketimine ağırlık verilmesi öneriliyor. Çok düşük karbonhidratlı veya keto diyetlerinin ise doymuş yağ içeriği nedeniyle LDL kolesterolü yükseltebileceğine dikkat çekiliyor.
2. Haftada 150 dakika hareket edin
Düzenli fiziksel aktivite, kötü kolesterol olarak bilinen LDL'nin düşmesine ve iyi kolesterol HDL'nin yükselmesine yardımcı oluyor. Yürüyüş, yüzme, dans ve bahçe işleri gibi aktivitelerin haftada yaklaşık 150 dakika, orta şiddette yapılması öneriliyor.
3. Sigarayı bırakın
Sigara ve elektronik sigara kullanımı, iyi kolesterol olarak bilinen HDL seviyesini düşürüyor. Sigarayı bırakmak ise trigliseritlerin azalmasına, HDL seviyesinin yükselmesine ve damarların daha iyi çalışmasına katkı sağlıyor. Pasif içicilikten de uzak durulması gerekiyor.
4. Sağlıklı kilonuzu koruyun
Fazla kilolardan kurtulmak, LDL kolesterol ve trigliserit seviyelerinin düşmesine yardımcı olabiliyor. Sağlıklı kiloya ulaşmak ve bu kiloyu korumak, kalp krizi ve inme riskinin azaltılmasında da önem taşıyor.
5. Her gün 7-9 saat uyuyun
Yetersiz ve düzensiz uyku, düşük HDL ile yüksek LDL ve trigliserit seviyeleriyle ilişkilendiriliyor. Her gün aynı saatlerde uyuyup uyanmak ve dinlendirici bir uyku ortamı oluşturmak öneriliyor. Günde 7-9 saat uyumak, kolesterol dengesinin korunmasına destek oluyor.
