Okulların açılmasıyla birlikte çocukların günlük yaşam düzeninde de önemli değişiklikler yaşanıyor. Yaz aylarında açık havada daha fazla hareket eden ve oyun oynayan çocuklar, okul döneminde uzun saatler masa başında oturmak ve çanta taşımak durumunda kalıyor. Bu değişimin özellikle büyüme çağındaki çocuklarda kas, eklem ve omurga kaynaklı bazı yakınmalara neden olabileceği belirtiliyor.
Medicana Bahçelievler Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Op. Dr. Adnan Karaoğlu, okul döneminde çocukların fiziksel aktivitelerindeki değişime dikkat çekerek ailelerin oturma pozisyonu, çanta kullanımı ve günlük hareket konusunda dikkatli olması gerektiğini söyledi.
Yazdan okula geçiş çocukların vücudunu etkileyebiliyor
Çocukların yaz döneminde daha hareketli bir yaşam sürerken okulun başlamasıyla uzun süre masa başında kaldığını belirten Op. Dr. Adnan Karaoğlu, büyüme sürecindeki çocuklarda bu değişimin çeşitli yakınmalara yol açabileceğini ifade etti.
“Yaz aylarında daha fazla hareket eden, oyun oynayan ve açık havada zaman geçiren çocuklar, okulun başlamasıyla birlikte uzun süre masa başında oturdukları bir düzene geçiyor. Çocukların kasları, eklemleri ve omurgaları hâlâ gelişim sürecinde olduğu için bu ani değişiklik bazı çocuklarda boyun, sırt ve bel bölgesinde ağrı, kas yorgunluğu veya duruşla ilgili yakınmalar şeklinde kendini gösterebiliyor”
Çantanın ağırlığı kadar taşıma şekli de önemli
Okul çantalarının kullanımında yalnızca ağırlığa odaklanılmaması gerektiğini belirten Karaoğlu, çantanın vücuda nasıl yerleştirildiğinin de önemli olduğunu söyledi.
“Çantanın iki omuz askısının birlikte kullanılması, çantanın sırta mümkün olduğunca yakın taşınması ve yükün çanta içerisinde dengeli dağıtılması gerekir. Çocuğun çantasını sürekli tek omzunda taşıması, gövdesini dengelemek için yana doğru eğmesine ve bazı kas gruplarının gereğinden fazla çalışmasına neden olabilir. Bu durum tek başına bir omurga hastalığı oluşturmaz ancak özellikle boyun, omuz ve sırt bölgesinde yorgunluk ve ağrıya yol açabilir”
Sürekli ‘dik otur’ demek yeterli değil
Ders çalışma sırasında çocukların uygun pozisyonda oturmasının önemli olduğunu belirten Karaoğlu, bunun yanında çalışma masasının ve sandalyenin çocuğun boyuna uygun olması gerektiğine dikkat çekti.
“Çocuğun çalışma masası ve sandalyesi boyuna uygun değilse, ayakları yere rahat basmıyorsa veya saatler boyunca aynı pozisyonda kalıyorsa, bir süre sonra vücut daha rahat ettiği pozisyonu aramaya başlar. Burada amaç çocuğu saatlerce kusursuz bir duruş içerisinde tutmak değil, uzun süre aynı pozisyonda kalmasını engellemektir. Çocukların ders çalışırken belirli aralıklarla kalkması, birkaç dakika hareket etmesi ve pozisyonunu değiştirmesi oldukça faydalıdır”
Her ağrıyı büyümeye bağlamayın
Çocuklarda ortaya çıkan sırt ve bel ağrılarının aileler tarafından zaman zaman büyümeye bağlandığını belirten Op. Dr. Adnan Karaoğlu, tekrarlayan ve giderek artan ağrıların göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
“Her ağrıyı büyümeye bağlamak doğru değildir. Tekrarlayan veya giderek artan sırt ve bel ağrıları, hareketle ortaya çıkan ağrılar, çocuğun spor yapmaktan kaçınması ya da ağrı nedeniyle günlük aktivitelerinin etkilenmesi mutlaka değerlendirilmelidir. Gece uykudan uyandıran ağrılar da özellikle dikkate alınmalıdır. Ağrının nerede olduğu, ne zaman başladığı ve hangi hareketle arttığı konusunda çocuğun gözlemlenmesi hekime tanı açısından önemli bilgiler sağlayabilir”
Vücuttaki asimetriler takip edilmeli
Ailelerin çocuklarının vücudunda ortaya çıkan asimetrileri de takip etmesi gerektiğini ifade eden Karaoğlu, omuzlar ve kürek kemikleri arasındaki farklılıklar ile gövdedeki eğilmelerin farklı nedenlerden kaynaklanabileceğini belirtti.
“Bu bulguların görülmesi doğrudan skolyoz olduğu anlamına gelmez. Duruş alışkanlıkları veya bacak uzunlukları arasındaki farklılıklar gibi başka nedenler de benzer görüntülere yol açabilir. Ancak özellikle büyüme çağında yeni ortaya çıkan ve giderek belirginleşen asimetrilerin ihmal edilmemesi gerekir. Gerektiğinde ortopedi uzmanı tarafından değerlendirilerek nedeninin ortaya konulması önemlidir”
Yanlış oturma skolyozun doğrudan nedeni değil
Skolyoz konusunda toplumda yerleşmiş bazı yanlış inanışların bulunduğunu belirten Op. Dr. Karaoğlu, ağır okul çantası veya yanlış oturma pozisyonunun tek başına skolyoza neden olmadığını vurguladı.
“Skolyozun birçok farklı nedeni olabilir ve ağır okul çantası ya da yanlış oturma pozisyonu tek başına skolyozun nedeni değildir. Ancak çocukta var olan bir duruş bozukluğunun veya kas-iskelet sistemi problemine bağlı yakınmaların daha fazla hissedilmesine neden olabilir. Bu nedenle ailelerin çanta veya oturma pozisyonuna dikkat etmesi önemli olmakla birlikte, bunları skolyozun doğrudan nedeni olarak görmemek gerekir”
Çocuğun davranışları da takip edilmeli
Çocukların yaşadıkları fiziksel rahatsızlıkları her zaman doğru şekilde ifade edemeyebileceğini belirten Karaoğlu, ailelerin çocuklarının günlük hareketlerini ve alışkanlıklarını gözlemlemesinin önemli olduğunu söyledi.
“Çocuğun yürüyüşünde bir değişiklik olup olmadığına, çantasını nasıl taşıdığına, otururken sürekli pozisyon değiştirip değiştirmediğine, spor sonrasında ağrıdan şikâyet edip etmediğine bakılabilir. Burada amaç çocuğun her hareketini kontrol etmek değil, normal davranışından farklı ve tekrarlayan bir durum olup olmadığını fark etmektir. Çocuğunuzun çantasını yalnızca tartmayın, nasıl taşıdığına da bakın. Çalışma masasının ve sandalyesinin boyuna uygun olduğundan emin olun. Uzun süre oturmak yerine düzenli hareket molaları vermesini teşvik edin. Spor yapmasını destekleyin ancak uzun süre hareketsiz kaldıysa yoğun antrenmanlara bir anda başlamasına izin vermeyin. En önemlisi de çocuğun tekrarlayan ağrılarını ‘büyüyor, geçer’ diyerek göz ardı etmeyin. Tekrarlayan ya da giderek şiddetlenen ağrı, gece uykudan uyandıran ağrı, belirgin vücut asimetrisi, hareket kısıtlılığı, yürüyüşte değişiklik ya da çocuğun günlük aktivitelerinde belirgin azalma görülmesi halinde ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulmalıdır”
