Akciğer kanseri denildiğinde ilk akla gelen neden sigara kullanımı olsa da hastalık, hayatı boyunca hiç sigara içmemiş kişilerde de görülebiliyor. Pasif içicilik, hava kirliliği ve bazı zararlı maddelere uzun süre maruz kalmak da riski artıran etkenler arasında yer alıyor. Uzmanlar, özellikle uzun süre devam eden öksürük ve nefes darlığı gibi şikâyetlerin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, sigara kullanmamanın akciğer kanseri riskini tamamen ortadan kaldırmadığına dikkat çekerek hastalığın nedenleri, belirtileri ve korunma yolları hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Akciğer kanseri sigara içmeyenlerde de görülüyor
Sigara kullanımı akciğer kanserinin en önemli risk faktörlerinden biri olsa da hastalığın gelişiminde farklı etkenler de rol oynuyor. Sigara kullanmayan kişilerde görülen akciğer kanserlerinin önemli bir bölümünü ise adenokarsinom adı verilen kanser türü oluşturuyor.
Akciğer dokusunda gelişen bu hastalık, bazı durumlarda başlangıç aşamasında belirgin belirtiler vermeyebiliyor. Bu nedenle sigara kullanmayan kişilerin de solunum sistemiyle ilgili şikâyetlerini dikkate alması gerekiyor.
Evde ve iş yerinde maruz kalınan riskler
Günlük yaşamda solunan havanın kalitesi, akciğer sağlığını doğrudan etkileyebiliyor. Özellikle kapalı alanlarda sigara dumanına maruz kalmak, hava kirliliği, asbest ve bazı mesleki etkenler akciğer kanseri riskini artırabiliyor.
Dikkat çeken risk faktörlerinden biri de radon gazı. Toprak ve kayaçlardan doğal yollarla açığa çıkan radyoaktif gaz, yeterli havalandırmanın bulunmadığı kapalı alanlarda birikebiliyor. Renksiz ve kokusuz olması nedeniyle radonun varlığı ancak özel ölçümlerle tespit edilebiliyor.
Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, çevresel etkenlere maruz kalma süresi ve yoğunluğunun önemine işaret ederek şu ifadeleri kullandı:
“Soluduğumuz havanın kalitesi, akciğer sağlığını etkileyen temel unsurlardan biri. Pasif sigara dumanı, hava kirliliği ve bazı zararlı maddelere uzun süre maruz kalmak, solunum sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabilir. Özellikle çalışma ortamında toz, kimyasal madde veya asbest gibi etkenlerle karşılaşan kişilerin gerekli koruyucu önlemleri alması önemlidir.”
Uzun süren öksürük göz ardı edilmemeli
Akciğer kanserinin erken belirtileri, solunum yolu enfeksiyonları, astım ve diğer akciğer hastalıklarında görülen şikâyetlerle benzerlik gösterebiliyor. Bu nedenle belirtilerin yalnızca görünümüne bakılarak altta yatan nedenin belirlenmesi mümkün olmayabiliyor.
Uzun süren veya giderek şiddetlenen öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı ve sürekli yorgunluk hissi akciğer kanserinde görülebilen belirtiler arasında bulunuyor. Ancak bu şikâyetlerin görülmesi tek başına kanser anlamına gelmiyor.
Özellikle birkaç hafta boyunca devam eden, şiddeti artan veya alışılmışın dışında seyreden öksürüğün nedeninin araştırılması gerekiyor. Kanlı balgam görülmesi durumunda ise vakit kaybetmeden tıbbi değerlendirme yapılması önem taşıyor.
Uzm. Dr. Bayrakçı, belirtilerin kişinin sigara kullanıp kullanmadığına göre değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şöyle konuştu:
“Sigara içmeyen bir kişide uzun süren öksürük, çoğu zaman alerji, enfeksiyon veya farklı solunum yolu hastalıklarıyla ilişkilendirilebilir. Ancak şikayetin devam etmesi, giderek artması ya da nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi başka belirtilerin eşlik etmesi durumunda altta yatan nedenin belirlenmesi gerekir.”
Tanı sürecinde hangi incelemeler yapılıyor?
Akciğer kanserinde tanı süreci, kişinin şikâyetleri, tıbbi geçmişi ve bireysel risk faktörlerinin birlikte değerlendirilmesiyle başlıyor. Nedeni açıklanamayan veya uzun süre devam eden solunum yolu şikâyetlerinde hekim tarafından gerekli incelemeler planlanabiliyor.
Fizik muayene ve klinik değerlendirmeye göre akciğer grafisi, bilgisayarlı tomografi veya ileri tetkiklerden yararlanılabiliyor.
Öte yandan herhangi bir şikâyeti bulunmayan herkesin düzenli olarak akciğer tomografisi çektirmesi önerilmiyor. Akciğer kanseri taraması, belirli risk özelliklerini taşıyan kişiler için ilgili tıbbi ölçütler doğrultusunda değerlendiriliyor.
Akciğer sağlığını korumak için nelere dikkat edilmeli?
Akciğer kanseri riskini tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da önlenebilir risk faktörlerini azaltmak, solunum sağlığının korunmasına katkı sağlayabiliyor.
Bu kapsamda yaşam alanlarının sigara dumanından arındırılması, hava kalitesinin takip edilmesi ve çalışma ortamlarında uygun koruyucu önlemlerin alınması önem taşıyor.
Radon veya asbest gibi zararlı maddelere maruz kalma ihtimali bulunan alanlarda gerekli ölçümlerin ve uzman değerlendirmelerinin yapılması öneriliyor. Özellikle eski yapılarda gerçekleştirilen tadilatlarda asbest içerebilecek malzemelere karşı uygun güvenlik önlemlerinin alınması gerekiyor.
Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, akciğer sağlığını korumada çevresel risklere karşı bilinçli hareket etmenin önemini şu sözlerle vurguladı:
“Akciğer sağlığını korumak yalnızca sigara kullanmamakla sınırlı değil. Günlük yaşamda maruz kaldığımız çevresel etkenlerin farkında olmak ve önlenebilir riskleri azaltmak da bu sürecin önemli bir parçası. Solunum sistemiyle ilgili şikayetlerin kişisel alışkanlıklardan bağımsız olarak değerlendirilmesi, olası sağlık sorunlarının zamanında fark edilmesine katkı sağlayabilir.”
