Muğla’nın Bodrum ilçesinde yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte geriatrik kırıkların görülme sıklığı yükselirken, uzmanlar basit ev kazaları ve düşük enerjili düşmelerin dahi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Memorial Bodrum Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Opr. Dr. Serkan Akçay, geriatrik kırıkların yalnızca ortopedik bir sorun olmadığını, yaşlı bireylerin yaşam kalitesi ve genel sağlığını doğrudan etkileyen önemli bir halk sağlığı problemi olduğunu belirtiyor.
Yaşla birlikte artan kırılganlık ve düşme riski
İleri yaşla birlikte kemik mineral yoğunluğunda doğal bir azalma yaşandığını ifade eden Akçay, özellikle menopoz sonrası kadınlarda osteoporozun daha hızlı ilerlemesi nedeniyle kemiklerin daha kırılgan hale geldiğini aktarıyor. Birçok yaşlı bireyin kemik erimesini ancak kırık oluştuğunda fark ettiğini belirten Akçay, kas gücündeki azalma, denge problemleri ve reflekslerde yavaşlamanın da düşme riskini artırdığını vurguluyor.
En sık görülen kırık: Kalça kırıkları
Geriatrik yaş grubunda en sık karşılaşılan kırıkların başında kalça kırıkları geliyor. Uzmanlara göre basit bir düşme sonrası bile oluşabilen bu kırıklar, yaşlı bireyleri uzun süre yatağa bağımlı hale getirebiliyor. Kalça kırığı sonrası ilk bir yıl içinde ölüm oranlarında artış görülebildiği belirtilirken, hareketsizliğe bağlı enfeksiyonlar, kas kaybı, damar tıkanıklıkları ve genel sağlık durumundaki bozulmaların bu süreçte etkili olduğu ifade ediliyor.
Kalça kırıklarının yanı sıra omurga çökme kırıkları, el bileği kırıkları, omuz çevresi kırıkları ve pelvis kırıkları da ileri yaş grubunda sık görülen yaralanmalar arasında yer alıyor. Geriatrik kırıkların en önemli nedeninin ise düşmeler olduğu vurgulanıyor.
Ev kazaları ve ilaç kullanımı riski artırıyor
Uzmanlar, ev ortamındaki küçük ihmallerin ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekiyor. Kaygan halılar, yetersiz aydınlatma, banyoda tutunma aparatlarının olmaması, uygun olmayan terlik ve ayakkabılar ile dağınık kablolar ve eşikler kırık riskini artıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Ayrıca tansiyon ilaçları, uyku ilaçları ve bazı nörolojik tedavilerin baş dönmesi ve denge kaybına neden olarak düşme riskini yükseltebildiği ifade ediliyor.
Kas kaybı ve hareketsizlik iyileşmeyi zorlaştırıyor
Yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan sarkopeninin geriatrik kırıklarda önemli bir rol oynadığını belirten Akçay, kas gücündeki azalmanın hem düşme ihtimalini artırdığını hem de kırık sonrası iyileşme sürecini zorlaştırdığını ifade ediyor. Düzenli yürüyüş, direnç egzersizleri ve denge çalışmalarının ileri yaş grubunda büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.
Tedavide amaç erken mobilizasyon
Geriatrik kırıklarda tedavi planı; kırığın tipi, hastanın genel sağlık durumu ve günlük yaşam beklentisine göre belirleniyor. Günümüzde birçok hastada cerrahi tedavinin ön plana çıktığı belirtilirken, hastanın en kısa sürede ayağa kaldırılmasının hedeflendiği aktarılıyor. Böylece yatağa bağlı gelişebilecek komplikasyonların önlenmesi ve bağımsız yaşamın korunması amaçlanıyor.
Tedavide vida-plak sistemleri, intramedüller çiviler ve özellikle kalça kırıklarında protez uygulamaları tercih edilebiliyor. Bazı özel durumlarda ise ameliyatsız tedavi yöntemleri de uygulanabiliyor.
Önleyici tedbirler hayati önem taşıyor
Uzmanlara göre geriatrik kırıkların büyük bölümü basit önlemlerle önlenebiliyor. Düzenli kemik yoğunluğu ölçümü, kalsiyum ve D vitamini seviyelerinin kontrolü, ev içi aydınlatmanın güçlendirilmesi, kaymaz halı kullanımı, banyolara tutunma barları yerleştirilmesi ve kaymayan tabanlı ayakkabı tercih edilmesi öneriliyor.
Haftada en az 150 dakika fiziksel aktivitenin önemine dikkat çekilirken, düzenli yürüyüş, denge ve direnç egzersizlerinin ihmal edilmemesi gerektiği ifade ediliyor. Tai-chi ve pilates gibi dengeyi artıran aktivitelerin de faydalı olabileceği belirtiliyor.
Düzenli kontroller ihmal edilmemeli
Görme ve işitme muayenelerinin yapılması, kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi ve nörolojik ile kardiyolojik değerlendirmelerin düzenli olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Geriatrik kırıkların yalnızca fiziksel değil, psikolojik ve sosyal etkiler de oluşturabildiği; hareket kaybına bağlı yalnızlık, özgüven kaybı ve bağımlılık hissinin yaşam kalitesini düşürebildiği ifade ediliyor. Uzmanlar, erken tanı ve doğru tedaviyle yaşlı bireylerin aktif ve bağımsız yaşamlarını uzun yıllar sürdürebileceğini belirtiyor.
