Akıllı telefon, tablet ve bilgisayarların günlük yaşamda daha fazla yer alması, ellerde tekrarlayan hareketlere bağlı sağlık sorunlarını da beraberinde getiriyor. Özellikle klavye ve fare kullanımı ile uzun süre telefonda vakit geçirmek, karpal tünel sendromu, tetik parmak ve başparmak kök eklem kireçlenmesi gibi hastalıkların gençlerde de görülmesine neden oluyor.
Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Dr. Mehmet Çavuş, geçmişte daha çok ofis çalışanlarında karşılaşılan bu hastalıkların dijitalleşmeyle birlikte gençlerde de yaygınlaştığına dikkat çekti. Dijital alışkanlıkların aynı şekilde devam etmesi halinde 20'li yaşlardaki hastaların oranının da hızla artabileceğini öngören Çavuş, elleri tehdit eden üç hastalık hakkında bilgi verdi ve el sağlığını korumaya yönelik önerilerini paylaştı.
Gece ağrısıyla uykudan uyandırabiliyor
Ellerde en sık karşılaşılan rahatsızlıklardan biri olan karpal tünel sendromu, el bileğindeki dar kanaldan geçen median sinirin baskı altında kalmasıyla ortaya çıkıyor. Başparmak, işaret, orta ve yüzük parmağında uyuşma, karıncalanma ve güç kaybına neden olan hastalık, özellikle geceleri şiddetli ağrıyla kendini gösterebiliyor.
Dr. Çavuş, hastaların sabah uyandıklarında ellerini kendilerine ait değilmiş veya iki beton kütleyi hareket ettirmeye çalışıyormuş gibi hissedebildiğini belirtiyor. Hastalığın ilerlemesiyle telefon, kahve fincanı ve benzeri eşyalar elde tutulamayarak düşürülebiliyor. Tedavinin gecikmesi durumunda sinirde kalıcı hasar ve başparmak çevresindeki kaslarda erime meydana gelebiliyor.
Parmak hareket sırasında kilitlenebiliyor
El sağlığını tehdit eden bir diğer rahatsızlık ise tetik parmak hastalığı. Parmağı büken tendonun ve içinden geçtiği kılıfın kalınlaşıp ödemlenmesiyle gelişen hastalıkta, parmak bükülürken veya açılırken takılabiliyor. Kilitlenen parmak bir süre sonra “tık” sesiyle aniden açılabiliyor.
Parmak kökünde ağrı ve küçük, sert bir şişlik de görülebiliyor. Uzun süre ekranda gezinmek, sürekli mesaj yazmak ve parmakları dinlendirmeden tekrarlayan hareketler yapmak şikâyetleri artırabiliyor. Parmağın sık sık kilitlenmesi ve açılabilmesi için diğer elin kullanılmak zorunda kalınması halinde doktora başvurulması gerekiyor.
Başparmak kökündeki ağrıya dikkat!
Son yıllarda daha fazla gündeme gelen rahatsızlıklardan biri de başparmak kök eklem kireçlenmesi olarak bilinen rizartroz. Başparmağın el bileğiyle birleştiği eklemdeki kıkırdağın aşınmasıyla ortaya çıkan hastalık, özellikle geniş ekranlı ve ağır telefonların tek elle kullanılmasıyla tetiklenebiliyor.
Başparmakla ekranın her noktasına ulaşmaya çalışmak, eklem üzerindeki mekanik yükü artırabiliyor. Tekrarlayan zorlanmalar sonucunda başparmak kökünde ağrı oluşurken kavanoz kapağı açmak, anahtar çevirmek ve telefon tutmak da zorlaşabiliyor.
Dr. Çavuş, her başparmak ağrısının kireçlenme anlamına gelmediğini vurgulayarak sorunun belirlenmesi için hekim muayenesi ve gerekli durumlarda görüntüleme yöntemlerine başvurulması gerektiğini ifade ediyor.
El sağlığını korumak için 7 öneri
El hastalıklarında tedavinin geciktirilmesi, rahatsızlığın türüne ve şiddetine göre kalıcı kas erimesine, geri dönüşü zor sinir hasarına ve ince motor becerilerinin kaybına neden olabiliyor.
Dr. Çavuş, aktivite düzenlemesi, atel kullanımı, ilaç tedavileri, enjeksiyonlar ve egzersiz gibi yöntemlerle sonuç alınamayan veya ileri sinir hasarı bulunan hastalarda cerrahi tedavinin gündeme gelebileceğini belirtiyor.
Uzman isim, el sağlığını korumaya yardımcı olacak şu yedi öneriyi sıralıyor:
- Bileğinizi düz tutun: Klavye ve fare kullanırken ön kolunuzla eliniz aynı hizada olsun. Gerekirse jel destekli ped veya klavye altlığı kullanın.
- Düzenli mola verin: Her 30-40 dakikada bir ellerinizi klavyeden çekin, kollarınızı aşağı doğru serbest bırakın ve yaklaşık bir dakika hafifçe sallayın.
- Telefonu iki elle kullanın: Telefonda bütün işlemleri başparmakla yapmak yerine iki elinizi veya işaret parmağınızı tercih edin.
- Fareyi sıkmayın: Bilgisayar faresi kullanırken elinizi gereksiz yere sıkmayın.
- Parmak egzersizi yapın: Basit bir paket lastiğini parmaklarınızın dışına geçirerek parmaklarınızı yavaşça açıp kapatın.
- Parmaklarınızı esnetin: Kolunuzu dirseğinizi bükmeden öne uzatın. Diğer elinizle parmaklarınızı nazikçe kendinize doğru çekerek 10 saniye bekleyin. Ardından elinizi ters çevirip hareketi diğer yönde tekrarlayın.
- Ağrıya karşı dikkatli olun: Egzersiz sırasında ağrı, uyuşma veya mevcut şikâyetlerde artış yaşarsanız hareketi bırakın ve hekime danışın.
