Programda vücutta oluşan akut ve kronik yara türleri, yara iyileşme süreçleri ve harp cerrahisi alanındaki deneyimler detaylıca değerlendirildi.
Yara nedir ve nasıl iyileşir?
Doç. Dr. Emin Lapsekili, cerrahi açıdan yarayı doku bütünlüğünün bozulması olarak tanımladı. Yaraların dış etkenler (travma) veya damar/sinir sorunları gibi iç etkenler sonucu oluşabileceğini belirten Lapsekili, iyileşme sürecinin aşamalarını şu şekilde özetledi:
- Kanama kontrolü: Vücut ilk olarak kanamayı durdurur.
- Hücresel temizlik ve çoğalma: Bölgeye gönderilen hücrelerle temizlik sağlanır ve hücre çoğalması başlar.
- Yeniden yapılanma (remodeling): Dokunun düzenlenip sıralandığı bu son aşama oldukça uzun sürer.
İyileşen bir yara dokusunun hiçbir zaman %100 eski haline dönmediğini, en fazla %80-90 oranında yaklaşabildiğini belirten Lapsekili, her yaranın iz bıraktığını vurguladı.
Kronik yaralar ve tedavi yaklaşımları
Diyabetik ayak yaraları, yatak (bası) yaraları ve venöz ülserler gibi kronik yaraların hücresel çoğalma aşamasındaki duraksamalar nedeniyle uzadığını ifade eden Doç. Dr. Lapsekili, tedavi sürecinde dikkat edilmesi gereken hususlara değindi:
- Multidisipliner yaklaşım: Kronik yara tedavisi tek bir branşın işi değildir. Genel cerrahi, enfeksiyon hastalıkları, kalp-damar cerrahisi ve girişimsel radyoloji gibi birçok uzmanlığın ortak bakış açısı gereklidir.
- Kişiye özel tedavi: Her yara ve her hasta farklıdır. Hastanın beslenme durumu, protein/vitamin takviyesi ve genel sağlık kondisyonu düzeltilmeden sadece krem veya merhem kullanımıyla yara iyileşmez.
- Hastanelerin yara bakım üniteleri: Ağır kronik yara hastalarının genel servisler yerine özelleşmiş hemşire ve doktor kadrosunun bulunduğu Yara Bakım Ünitelerinde takip edilmesi gerektiği vurgulandı.
Harp cerrahisi ve afet deneyimleri
Gülhane Askeri Tıp Akademisi (GATA) kökenli olan Doç. Dr. Emin Lapsekili, harp cerrahisi uzmanlığının asker-sivil fark etmeksizin acil ve ağır travma vakalarına hızlı reaksiyon verme, ekip organizasyonunu sevk ve idare etme becerisini artırdığını belirtti. Bu birikimin deprem gibi büyük doğal afetlerde ve ağır doku kayıplı ateşli silah yaralanmalarında hayati önem taşıdığı ifade edildi.
Programın sonunda uzmanlar, kulaktan dolma bilgilerle veya rastgele merhemlerle vakit kaybetmek yerine, iyileşmeyen yaralar için mutlaka uzmanlaşmış kronik yara merkezlerine başvurulması gerektiğinin altını çizdi.
