YKS ve LGS’ye günler kala öğrenciler kadar ailelerde de sınav heyecanı yükseliyor. Acıbadem Adana Hastanesi Klinik Psikoloğu Dilara Boyraz Giriş, sınav sürecinde yaşanan kaygının doğru yönetildiğinde öğrencilerin performansına katkı sağlayabileceğini belirtti.
“Kaygı her zaman düşman değildir”
Sınav dönemlerinde çarpıntı, uyku düzensizliği ve “Yeterince hazır mıyım?” gibi düşüncelerin sık görüldüğünü ifade eden Giriş, belirli düzeydeki kaygının doğal olduğunu söyledi.
“Belirli bir düzeydeki kaygı aslında bizim için gereklidir. Bizi uyanık, odaklanmış ve motive eder; sınava hazırlanmamızı sağlar, sınav anında ise performansımızı canlı tutar. Bu anlamda hafif bir gerginlik, tamamen ortadan kaldırılması gereken bir durum değil, yönetilmesi gereken bir enerjidir.”
“Asıl sorun sınava yüklenen anlam”
Sınavın yalnızca bilgi düzeyini ölçtüğünü vurgulayan Giriş, öğrenciler ve ailelerin sınava zaman zaman gereğinden fazla anlam yükleyebildiğini belirtti.
“Sınav artık yalnızca bilgiyi değil, kişiliği, değeri ve geleceği ölçen bir araç haline geliyor. İşte tam bu noktada doğal bir gerginlik, zorlayıcı bir kaygıya dönüşüyor. Çünkü artık yalnızca bir sınava girilmiyor; kişi kendisini ispat etmek zorunda hissediyor.”
Kaygılı düşüncelerle nasıl baş edilmeli?
Sınav öncesinde öğrencilerin sıkça “Hiçbir şey bilmiyorum” ya da “Başaramazsam ne olur?” gibi düşünceler yaşayabildiğini aktaran Giriş, bu düşüncelerle sürekli mücadele etmenin kaygıyı artırabileceğini söyledi.
“Bu tür düşünceler çoğu zaman gerçeği yansıtmaz. Ancak onlarla sürekli tartışmaya çalışmak da çözüm değildir. Zihne gelen her kaygılı düşünceye cevap vermeye çalışmak, onları daha da güçlendirebilir.”
Öğrencilerin bu süreçte kendilerine “Bu düşünceler beni rahatlattı mı, yoksa daha çok mu zorladı?” sorusunu yöneltmelerinin faydalı olacağını ifade etti.
Sınav anında uygulanabilecek yöntemler
Kaygının sınav sırasında yükselmesi halinde öğrencilerin nefes egzersizlerinden yararlanabileceğini belirten Giriş, bedenin sakinleşmesine yardımcı olacak yöntemlerin önemine dikkat çekti.
“Yavaş ve derin nefes almak, bedenin stres tepkisini doğrudan etkiler. Gergin hissedildiğinde kısa süreli esneme hareketleri yapılabilir veya dikkat sakin bir noktaya yönlendirilebilir. Ayrıca sınavda önce yanıtından emin olunan sorularla başlamak, özgüveni artırarak kaygının azalmasına yardımcı olur.”
“Sınav sonucu sizi tanımlamaz”
Sınav sonuçlarının bir kişinin değerini belirlemediğini vurgulayan Giriş, öğrencilerin kendilerini yalnızca sınav başarısıyla değerlendirmemesi gerektiğini söyledi.
“Kendinizi yalnızca bir öğrenci olarak tanımladığınızda kimliğinizi gerekenden dar bir çerçeveye sıkıştırmış olursunuz. Oysa siz aynı zamanda bir birey, bir evlat, bir arkadaş; ilgi alanları ve hayalleri olan bir insansınız. Sınav, bu büyük tablonun yalnızca küçük bir parçasıdır.”
Öğrencilere kendilerine karşı daha anlayışlı olmaları çağrısında bulunan Giriş, “Olumsuz düşünceler geldiğinde onların farkına varın ve yerine kendinizi destekleyen cümleler koyun. 'Elimden geleni yaptım', 'Sadece devam ediyorum' gibi basit ifadeler hem sakinleşmeye hem de yeniden odaklanmaya yardımcı olabilir” dedi.
