Vertigo, kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğünü hissetmesiyle ortaya çıkıyor. İç kulak veya merkezi sinir sistemindeki denge mekanizmalarından kaynaklanabilen bu durum, baş dönmesi, sersemlik ve denge bozukluğuna neden olabiliyor. Tedavi edilmeyen vertigo, günlük yaşam kalitesini düşürürken düşme riskini de artırabiliyor.
Acıbadem Bayındır Söğütözü Hastanesi KBB Uzmanı Prof. Dr. Yavuz Fuat Yılmaz, vertigoya bağlı bazı denge sorunlarının vestibüler rehabilitasyonla azaltılabileceğini belirterek tedavinin kişinin ihtiyaçlarına göre planlanması gerektiğini vurguladı.
Vestibüler rehabilitasyon nedir?
Vestibüler rehabilitasyonun egzersiz temelli özel bir fizik tedavi programı olduğunu belirten Prof. Dr. Yılmaz, şu ifadeleri kullandı:
"Vestibüler rehabilitasyon, özellikle kronik dengesizliklerde veya iç kulak hasarlarına bağlı denge sorunlarında, beynin kendini yeniden düzenleme ve uyum sağlama (nöroplastisite) yeteneğinden yararlanır. Böylece denge sisteminin daha etkin çalışması hedeflenir"
Hangi denge sorunlarında uygulanabiliyor?
Vestibüler rehabilitasyonun, uygun hastalarda ve akut atak dönemi dışındaki birçok denge probleminde kullanılabildiğini ifade eden Prof. Dr. Yılmaz, kristal oynaması olarak bilinen pozisyonel vertigoda uygun manevralardan sonra devam eden sersemlik hissinin giderilmesinde bu yöntemden yararlanılabileceğini belirtti.
Yılmaz, iç kulak iltihabı sonrasında devam eden dengesizliklerde, Meniere hastalığının ataklar arasındaki dönemlerinde görülen denge sorunlarında, yaşa bağlı denge bozukluklarında ve migrenle ilişkili vertigoda da vestibüler rehabilitasyonun uygulanabileceğini kaydetti.
Beynin denge sistemi yeniden eğitiliyor
Vestibüler rehabilitasyonun amaçlarından birinin beynin denge sistemini yeniden eğitmek olduğunu aktaran Prof. Dr. Yılmaz, iç kulaktaki denge sisteminin işlevinde bozulma yaşandığında beynin aldığı sinyallerin etkilenebildiğini söyledi.
Yılmaz, "Vestibüler rehabilitasyon, beynin gözlerden, kaslardan ve eklemlerden gelen duyusal bilgileri daha etkin kullanarak dengeyi sağlamasına yardımcı olur" ifadelerini kullandı.
Baş dönmesini tetikleyen hareketlere uyum hedefleniyor
Bakış stabilizasyonunun da rehabilitasyon sürecinin önemli hedeflerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Yılmaz, baş hareket ederken gözlerin bir hedefe odaklanmasının ve görüntünün net kalmasının amaçlandığını ifade etti.
Yılmaz, bu süreci şöyle anlattı:
"Bakış stabilizasyonu, baş hareket ederken gözlerin bir hedefe odaklanmasını ve görüntünün net kalmasını sağlar. Baş dönmesini tetikleyen hareketler, uzman kontrolünde güvenli ve kontrollü bir şekilde tekrarlanarak beynin bu hareketlere uyum sağlaması hedeflenir. Böylece zamanla belirtilerin azalmasına katkıda bulunulabilir."
Vestibüler rehabilitasyonun duruş kontrolünü geliştirmeyi de amaçladığını belirten Yılmaz, özellikle ileri yaştaki bireylerde denge becerilerinin desteklenmesinin düşme korkusunun ve düşme riskinin azaltılmasına katkı sağlayabileceğini dile getirdi.
Tedavi kişiye özel planlanmalı
Vestibüler rehabilitasyon programının kişinin şikâyetlerine, denge kaybının nedenine ve ihtiyaçlarına göre hazırlanması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Yılmaz, egzersizlerin bilinçsizce ve rastgele yapılmasının şikâyetleri artırabileceği uyarısında bulundu.
Yılmaz, "Vestibüler rehabilitasyon, KBB uzmanının değerlendirmesi doğrultusunda, bu alanda uzman odyologlar tarafından planlanmalı ve uygulanmalıdır" dedi.
Egzersizler düzenli yapılmalı
Tedavinin genellikle haftada 1-2 seans şeklinde planlandığını, sürenin ise hastanın durumuna göre değişebildiğini belirten Prof. Dr. Yılmaz, egzersizlerin ilk günlerinde hafif baş dönmesi yaşanabileceğini ifade etti.
Yılmaz, bu durumun uygun egzersizlerde beynin denge sistemindeki değişikliklere uyum sağlama sürecinin bir parçası olabileceğini belirterek şu uyarıda bulundu:
"Egzersizlerin ilk günlerinde hafif baş dönmesi ortaya çıkabilir. Bu durum, uygun egzersizlerde beynin denge sistemindeki değişikliklere uyum sağlama sürecinin bir parçası olabilir. Ancak belirtilerin şiddetlenmesi veya beklenmeyen şikâyetlerin ortaya çıkması halinde uzmanla iletişime geçilmelidir. Tedavinin başarısı için klinik seansların yanı sıra uzman tarafından önerilen ev egzersizlerinin de düzenli olarak yapılması önemlidir."
