Viral hepatitlerin karaciğeri etkileyen önemli enfeksiyon hastalıkları arasında yer aldığına dikkat çeken uzmanlar, hastalığın farklı yollarla bulaşabildiğini ve çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebildiğini vurguluyor.
Dışkı-ağız yolu ile kan ve vücut sıvıları üzerinden bulaşabildiği belirtilen Hepatit türlerinin, erken tanı konulmadığında kronikleşme riski taşıdığı ifade ediliyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, hepatitin türleri, bulaş yolları, belirtileri ve korunma yöntemlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Viral hepatitler iki temel yolla bulaşıyor
Hepatitin karaciğerin iltihaplanması olarak tanımlandığını hatırlatan Dr. Mamçu, “Bu hastalık; virüsler, alkol tüketimi, bazı ilaçlar veya bağışıklık sistemi problemleri gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir.” dedi.
Viral hepatite yol açan virüslerin A, B, C, D ve E olarak sınıflandırıldığını belirten Mamçu, bulaşın başlıca iki yolla gerçekleştiğini söyledi:
“Viral hepatitler başlıca iki yolla bulaşır. İlki dışkı–ağız yoludur. Hepatit A ve Hepatit E virüsleri, virüs taşıyan dışkı ile kirlenmiş su ve besinlerin tüketilmesiyle bulaşır. Virüsle kirlenmiş yüzeylere temas eden ellerin ağıza götürülmesi de bulaşmada önemli rol oynar. Diğer bulaş yolu ise kan ve vücut sıvılarıdır. Hepatit B, Hepatit C ve Hepatit D; korunmasız cinsel temas, ortak enjektör, jilet veya diş fırçası kullanımı, tıbbi işlemler sırasında temas ya da anneden bebeğe geçiş ile bulaşabilir.”
Kronikleşme riski bazı türlerde yüksek
Hepatit virüslerinin klinik belirtiler açısından benzerlik gösterebildiğini ancak hastalığın seyri ve kuluçka sürelerinin farklı olduğunu vurgulayan Mamçu, “Kuluçka süresi Hepatit A için 15-45 gün, Hepatit B ve C için 30-180 gün arasında değişir.” dedi.
Sarılık belirtisinin her hastada görülmeyebileceğini belirten Mamçu, birçok kişinin hastalığı fark etmeden atlatabildiğini ifade etti.
“Bu nedenle birçok kişi hastalığı fark etmeden geçirebilir. Çocuklarda ise belirtiler daha hafif seyreder ve çoğu zaman tanı konulmadan iyileşir. Belirti görülen hastalarda halsizlik, iştahsızlık, mide bulantısı, karın sağ üst bölgesinde ağrı, ciltte ve gözlerde sararma, idrar renginde koyulaşma ve kısa süreli ateş görülebilir. Hastalık genellikle 4-6 hafta sürer. Hepatit A ve E tamamen iyileşme ile sonuçlanırken, Hepatit B, C ve D kronikleşebilir. Kronikleşme oranı Hepatit B’de yüzde 5-10, Hepatit C’de ise yüzde 80’e kadar çıkabilir.”
Bazı gruplarda bulaş ihtimali daha fazla
Hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlarda özellikle Hepatit A ve E’nin daha hızlı yayılabildiğini belirten Mamçu, toplu yaşam alanlarında salgınların görülebileceğine dikkat çekti.
Hepatit B ve C açısından riskli gruplar arasında sağlık çalışanları, virüs taşıyıcılarının yakınları, kan transfüzyonu yapılan hastalar, damar içi madde kullanan bireyler ve hemodiyaliz hastalarının bulunduğunu ifade etti.
Tedavi kişiye göre planlanıyor
Hepatit şüphesinde kan testleriyle tanı konulduğunu vurgulayan Mamçu, erken teşhisin hem hastalığın ilerlemesini kontrol altına almak hem de bulaşın önüne geçmek için kritik olduğunu söyledi.
Hepatit B ve C tedavisinde virüsün çoğalmasını baskılayan ilaçların kullanıldığını belirten Mamçu, “Tedavi genellikle uzun sürelidir ve hastaya özel planlanır. En önemli nokta, doğru zamanda uygun tedaviye başlanması ve hastaların düzenli olarak izlenmesidir.” dedi.
Aşılar güçlü koruma sağlıyor
Hepatit A ve B aşılarının yüksek koruyuculuk sunduğunu vurgulayan Mamçu, risk grubundaki bireylerin mutlaka aşılanması gerektiğini ifade etti.
Türkiye’de uygulanan aşı takvimine göre Hepatit B aşısının doğumda, Hepatit A aşısının ise 18 aylıkken yapıldığını belirten Mamçu, her iki aşının da ücretsiz olduğunu ve Hepatit B aşısının ömür boyu koruma sağladığını söyledi. Hepatit C, D ve E için ise henüz aşı bulunmadığını hatırlattı.
Hastalar nelere dikkat etmeli?
Hepatit B ve C ile yaşayan bireylerin bulaştırıcılık riskine karşı önlem alması gerektiğini belirten Mamçu, şu uyarılarda bulundu:
“Kan bağışında bulunulmamalı, korunmasız cinsel ilişkiden kaçınılmalıdır. Hastalar düzenli doktor kontrolünde olmalı, 6-12 ayda bir karaciğer testlerini yaptırmalıdır. Alkol tüketilmemeli ve ilaç kullanımı mutlaka doktora danışılarak yapılmalıdır.”
