İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Mustafa Enes Yılmaz, demir eksikliğinin bazı kişilerde önemli sağlık sorunlarının ilk işareti olabileceğini belirterek, “Özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda daha ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır. Açıklanamayan kilo kaybı, dışkıda kan görülmesi, uzun süren karın ağrısı ve gece terlemeleri gibi belirtiler varsa altta yatan mide ülseri, bağırsak polipleri, çölyak hastalığı, inflamatuvar bağırsak hastalıkları veya mide ve kolon kanseri gibi hastalıkları araştırmak gerekir” dedi.
Toplumda en sık görülen beslenme yetersizliklerinden biri olan demir eksikliğinin çoğu zaman fark edilmeden ilerleyebildiğini belirten Yılmaz, halsizlikten saç dökülmesine, dikkat dağınıklığından çarpıntıya kadar birçok belirtiyle ortaya çıkabildiğini söyledi.
“İlk belirtiler gözden kaçabiliyor”
Medical Park Ankara Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Mustafa Enes Yılmaz, demir eksikliğinin vücudun ihtiyaç duyduğu kadar demir mineraline sahip olmaması durumu olduğunu ifade etti.
Yılmaz, “Yetersiz demir alımı, demirin bağırsaklardan yeterince emilememesi veya kronik kan kayıpları demir eksikliğine yol açabilir. Özellikle adet gören üreme çağındaki kadınlarda, gebelerde, emziren annelerde, gelişme çağındaki çocuklarda ve bazı mide-bağırsak sistemi hastalıklarında sık karşılaşıyoruz” dedi.
“Demir eksikliği ile kansızlık aynı şey değil”
Demir eksikliği ile kansızlığın aynı şey olmadığını vurgulayan Yılmaz, şu ifadeleri kullandı:
“Her demir eksikliği olan kişide kansızlık bulunmaz. Ancak demir eksikliği uzun süre devam eder ve vücudun ihtiyacı karşılanamazsa demir eksikliğine bağlı anemi gelişebilir. Bu yüzden iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir.”
Kadınlarda daha sık görülüyor
Kadınlarda demir eksikliğinin daha sık görüldüğünü belirten Yılmaz, temel nedenlerin adet kanamaları, gebelik ve emzirme dönemleri olduğunu söyledi.
Yılmaz, “Yoğun adet kanamaları, gebelik ve emzirme kadınlarda demir ihtiyacını artıran veya demir kaybına yol açan durumlar arasında yer alıyor. Bununla birlikte, erkeklerde görülen demir eksikliği de önemsenmelidir. Erkek bir hastada demir eksikliği saptandığında altta yatan farklı bir hastalık olup olmadığını araştırma gereği duyuyoruz” diye konuştu.
“Unutkanlık ve dikkat dağınıklığı yapabiliyor”
Demirin yalnızca kan yapımında değil, birçok sistemin sağlıklı çalışmasında da görev aldığını belirten Yılmaz, eksiklik durumunda farklı belirtilerin ortaya çıkabileceğini söyledi.
Yılmaz, “Demir kas fonksiyonları, bağışıklık sistemi, cilt sağlığı ve beyin fonksiyonları açısından da önemlidir. Bu yüzden eksikliğinde unutkanlık, dikkat dağınıklığı, zihinsel performans düşüklüğü, huzursuzluk ve uyku problemleri görülebilir. Kansızlık da geliştiğinde dokulara taşınan oksijen miktarı azalır ve belirtiler daha belirgin hale gelir” dedi.
Beslenme ve yaşam alışkanlıkları
Demir eksikliğinden korunmada beslenmenin önemli olduğunu vurgulayan Yılmaz, kırmızı etin en güçlü demir kaynaklarından biri olduğunu ifade etti.
Yılmaz, “Kırmızı et demir açısından en güçlü kaynaklardan biridir. Bunun yanında ciğer, tavuk, hindi ve balık gibi hayvansal proteinler de demir içerir. Ancak demirin emilimini artırmak için C vitaminiyle birlikte tüketmek önemlidir. Örneğin, et yemeklerinin yanında limonlu salata veya portakal suyu tercih edilebilir” dedi.
Çay ve kahve uyarısı
Yılmaz, yemeklerle birlikte tüketilen çay ve kahvenin demir emilimini azaltabileceğine dikkat çekerek, “Çay ve kahve özellikle öğünlerle birlikte tüketildiğinde yiyeceklerdeki demirin emilimini azaltır. Bu yüzden yemeklerden sonra birkaç saat beklemek daha doğru olacaktır” ifadelerini kullandı.
“Bazı durumlarda ciddi hastalıkların habercisi olabilir”
Demir eksikliğinin bazı kişilerde ciddi hastalıkların ilk işareti olabileceğini vurgulayan Yılmaz, özellikle riskli gruplarda daha dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Yılmaz, “Özellikle erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda daha ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır. Açıklanamayan kilo kaybı, dışkıda kan görülmesi, uzun süren karın ağrısı ve gece terlemeleri gibi belirtiler varsa altta yatan mide ülseri, bağırsak polipleri, çölyak hastalığı, inflamatuvar bağırsak hastalıkları veya mide ve kolon kanseri gibi hastalıkları araştırmak gerekir” dedi.
Korunma önerileri
Demir eksikliğinin önlenmesinde yaşam alışkanlıklarının önemine değinen Yılmaz, dengeli beslenme ve düzenli kontrolün gerekliliğini vurguladı.
Yılmaz, “Haftada en az birkaç öğün kırmızı et tüketmek, öğünlerde C vitamini almak, yemeklerle birlikte çay ve kahve içmemek, gereksiz kısıtlayıcı diyetlerden kaçınmak önemlidir. Yoğun adet kanaması yaşayan kadınların kadın hastalıkları uzmanına başvurması, gebelik döneminde doktor önerisiyle demir desteği kullanılması gerekir. Sürekli halsizlik, saç dökülmesi veya dikkat dağınıklığı yaşayan kişilerin de mutlaka gerekli tetkikleri yaptırması önem taşır” dedi.
