Çoğu vakada büyüme süreciyle birlikte kendiliğinden düzelme görülse de, bazı durumlarda altta yatan farklı nedenler söz konusu olabiliyor. Uzmanlar, içe basmanın her zaman masum kabul edilmemesi gerektiğini ve çocukların dikkatle izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Acıbadem Kartal Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Salih Söylemez, ailelerin en sık yaptığı hatalara dikkat çekerek şu değerlendirmede bulunuyor:
“İçe basma, çocuklarda sık görülen ve genellikle büyümeyle birlikte kendiliğinden düzelen bir durumdur. Ancak bazen sinir-kas hastalığından kaynaklanıyor olabilir. Aileler çocuklarını iyi gözlemlemeli ve içe basma sorunu varsa mutlaka çocuk ortopedi uzmanına başvurmalıdır. Çünkü ailelerin içe basma konusunda en sık yaptığı hatalardan biri, çocuklarına gereksiz tabanlıklar veya özel ayakkabılar satın almaktır. İçe basma farklı nedenlerle ortaya çıkabilir ve nedeni ortaya koyulduktan sonra gerekli tedavi uygulanabilir.”
Doç. Dr. Söylemez, çocuklarda içe basmanın 5 temel nedeni ve bu durumlarda izlenmesi gereken doğru yaklaşımları şöyle özetliyor:
1. Kalçadan kaynaklanan içe basma
Uyluk kemiğinin doğuştan içe dönük olmasıyla ortaya çıkan bu durumda, çocuk yürürken ayak uçları içe bakar. “W” şeklinde oturma alışkanlığı ve koşarken sık düşme dikkat çeker. Fizyolojik kabul edilen bu durum, çoğunlukla 6–8 yaşına kadar kendiliğinden düzelme eğilimindedir.
Ne yapılmalı? Bilimsel faydası olmayan ayak yönlendirici cihazlar, özel ayakkabılar ve zorlayıcı aparatlara başvurulmamalıdır. Düzenli takip ve kalça çevresi kaslarını güçlendiren oyunlar destekleyici olabilir. Deformite 9–10 yaş sonrasında da belirgin şekilde devam ediyor ve çocuğun yürüyüşünü ya da psikolojisini olumsuz etkiliyorsa, cerrahi seçenek gündeme gelebilir.
2. Baldır kemiğine bağlı içe basma
Bu tabloda ayaklar ve dizler içe dönüktür. Yürüyüş sırasında takılma ve dengesizlik görülebilir. Çoğu çocukta 4–6 yaş civarında düzelme potansiyeli bulunur.
Ne yapılmalı? Ayakkabı değişiklikleri ve tabanlıkların düzelmeye katkısı yoktur. Aktif yaşamın desteklenmesi, kas gelişimi yoluyla yürüyüşü olumlu etkiler. Sorun 8–9 yaş sonrasında da belirginse, cerrahi tedavi uygun bir seçenek olabilir.
3. Ayak ön kısmının içe dönmesi
Özellikle bebeklik döneminde en sık görülen içe basma nedenlerinden biridir. Ayak ön kısmı içe dönük görünürken topuk normal konumda kalır. Esnek tiplerde ayak pasif hareketle düzeltilebilirken, sert tiplerde direnç hissedilir.
Ne yapılmalı? İlk 6–12 ayda büyük oranda kendiliğinden düzelme beklenir. Esnek tiplerde nazik germe egzersizleri yeterli olurken, sert deformitelerde alçı uygulamaları gerekebilir. Kalıcı sorunlarda ilerleyen yaşlarda cerrahi müdahale gündeme gelebilir.
4. Düz tabanlığa bağlı içe basma
Çocukluk çağında sık görülen düz tabanlık çoğu zaman tedavi gerektirmez. Esnek düz tabanlık genellikle ağrıya yol açmazken, sert tiplerde hareket kısıtlılığı ve ağrı daha belirgin olabilir.
Ne yapılmalı? Ağrı ve yorgunluk varsa kişiye özel tabanlık tercih edilebilir. Sert düz tabanlıkta konservatif yöntemler yetersiz kalır ve ciddi ağrıya neden olursa cerrahi tedavi gündeme gelebilir. Ameliyat sonrası alçı ve fizik tedavi süreciyle normal yürüyüş hedeflenir.
5. Kas ve bağ gevşekliğine bağlı içe basma
Kas kuvvetinin yetersiz ve bağların gevşek olduğu çocuklarda, ayaklar içe doğru yönelir. Yoruldukça içe basma artar ve uzun yürüyüşlerde bacak ağrısı görülebilir.
Ne yapılmalı? Sert ortopedik ayakkabılar ve gereksiz cihazlardan kaçınılmalıdır. Kas güçlendirme, denge ve koordinasyonu artırmaya yönelik egzersizler temel yaklaşımı oluşturur. Hareketli yaşam tarzı ve çıplak ayak denge çalışmaları zaman içinde belirgin iyileşme sağlayabilir.
Uzmanlar uyarıyor
İçe basma her zaman müdahale gerektirmese de, doğru değerlendirme büyük önem taşıyor. Ailelerin bilinçsiz uygulamalardan kaçınması ve gerektiğinde çocuk ortopedi uzmanına başvurması, gereksiz tedavilerin ve ileride oluşabilecek sorunların önüne geçilmesini sağlıyor.
