Bu hastalıklara yönelik farkındalığı artırmak amacıyla 30 Ocak, 2021 yılından bu yana Dünya Sağlık Asamblesi tarafından “Dünya İhmal Edilmiş Tropikal Hastalıklar Günü” olarak kabul ediliyor. Uzmanlar, bu özel günün hem mücadele hem de küresel iş birliği çağrısı açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Türkiye Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği (EKMUD) Başkanı ve Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Meltem Taşbakan, ihmal edilmiş tropikal hastalıkların dünya çapındaki etkisinin büyüklüğüne işaret etti.
Taşbakan, ihmal edilmiş tropikal hastalıkların 21 hastalık ve hastalık grubunu kapsadığını belirterek şunları söyledi:
“Bu hastalıklar, mortaliteden çok yüksek morbidite, kronik sakatlık, organ hasarı ve sosyoekonomik kayıplarla karakterizedir. Bu durum, ihmal edilmiş tropikal hastalıkları yalnızca klinik bir sorun olmaktan çıkararak, aynı zamanda bir kalkınma ve eşitsizlik meselesi haline getirmektedir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 1,6 milyardan fazla insan, en az bir ihmal edilmiş tropikal hastalık için risk altındadır ve her yıl 200 binden fazla ölüm, doğrudan veya dolaylı olarak bu hastalıklarla ilişkilidir. Bu hastalıklar yoksulluk, yetersiz sanitasyon, temiz suya erişim eksikliği, sağlık hizmetlerine ulaşım kısıtlılığı ile güçlü biçimde ilişkilidir. Günümüzde artan iklim değişikliği, vektör ekolojisindeki değişimler, uluslararası göç ve küresel hareketlilik, bu hastalıkların coğrafi dağılımını genişletmekte ve daha önce endemik olmayan bölgelerde de klinik karşılaşmaları artırmaktadır. Türkiye’de özellikle leishmaniasis, ekinokokkoz ve ithal paraziter enfeksiyonlardaki artış bu durumun somut göstergeleridir.”
“Sadece mikrobiyal değil, sosyal bir mücadele”
Uzmanlar, ihmal edilmiş tropikal hastalıklarla mücadelenin yalnızca tıbbi tedbirlerle sınırlı kalmaması gerektiğini, sosyal ve ekonomik boyutun da dikkate alınmasının zorunlu olduğunu vurguluyor.
EKMUD Zoonotik Hastalıklar ve Viral Kanamalı Ateşler Çalışma Grubu Koordinatörü Doç. Dr. Nevin İnce, mücadelenin çok yönlü yürütülmesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“İhmal edilmiş tropikal hastalıklarla mücadele, sadece mikrobiyal bir mücadele değildir; aynı zamanda sağlık eşitsizliklerini, yoksulluğu ve sosyal belirleyicileri hedef alan multidisipliner bir küresel çabadır. Bu hastalıkların ihmal edilmediği bir gelecek, ancak bilimsel kararlılık, politik irade ve küresel dayanışma ile mümkün olacaktır.”
Uzmanlara göre, küresel ölçekte artan riskler nedeniyle erken tanı, koruyucu sağlık uygulamaları ve uluslararası iş birliği, ihmal edilmiş tropikal hastalıklarla mücadelede belirleyici rol oynuyor.
