Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, sigaranın Türkiye’ye yalnızca doğrudan değil dolaylı maliyetleriyle birlikte yıllık 23-24 milyar dolarlık yük getirdiğini vurgulayarak önemli uyarılarda bulundu.
Türkiye’de sigara kullanım oranını düşürmeye yönelik çalışmalar devam ederken, Prof. Dr. Ergüder sigaranın ekonomiye olan etkisi, fiyatlandırmanın caydırıcılığı, gençler ve kadınlar üzerindeki sonuçları ile elektronik sigaralar hakkındaki değerlendirmelerini İHA muhabirine aktardı. Ergüder, Türkiye’de sigaranın en az 4-5 litre benzin parasına denk olması gerektiğini söyledi.
“Sigaranın Türkiye’ye yıllık maliyeti 23-24 milyar dolar”
Prof. Dr. Ergüder, sigaranın maliyetini hesaplarken yalnızca doğrudan harcamaların değil, dolaylı etkilerin de göz önüne alındığını belirtti:
"Sigaranın tek başına maliyetini hesaplamak çok zor. Dolaylı maliyetlere de bakıyoruz. Biz en son 23 Aralık’ta burada bir çalıştay yaptık ve yaptığımız çalışma sonucunda sigaranın Türkiye maliyetinin yaklaşık 680 milyar lira olduğunu tespit ettik. Bu da yaklaşık 17-18 milyar dolara denk geliyor ama tabii bunun üzerine de birazcık dolaylı maliyetleri de eklemek lazım. Diyelim ki siz sigara içtiniz, kalp krizi geçirdiniz, uzun süre evde kalıyorsunuz, işe gidemiyorsunuz, otobüs şoförüsünüz, akciğer kanseri oldunuz, vefat ettiniz. Sonra onun ailenize getirdiği yükleri de hesaplamak lazım. Bunların hepsini hesaplarsanız sigaranın Türkiye maliyetinin yaklaşık 23-24 milyar dolar civarında olduğunu dolaylı maliyetlerle beraber tahmin ediyoruz"
“Türk gibi sigara içmekten nasıl Türk gibi sigara içmemeyi ülkeye getirdiniz diye öğrenmeye çalıştılar”
Ergüder, sigarayı bırakmanın aşamalı bir süreç olduğunu ifade etti:
"Önce insanlar sigarayı bırakmayı düşünürler. Ondan sonra sigarayı bırakmaya karar verirler. Ondan sonra sigarayı bırakmak için destek alırlar. Sonra sigarayı bırakırlar ve sürdürürler. Sigarayı bırakmayı düşünmek ve karar vermek için eğitim çok önemli. Bu konuda da Sağlık Bakanlığımız çok önemli faaliyetler yapıyor. Sürekli bilgilendirme çalışmaları, aile eğitimleri sigara bırakma hizmeti vermeye başladı. Online sigara bırakma hizmeti alabiliyorsunuz. Ancak insanlarda her zaman bilgi tutum ve davranışa dönüşmez. Bizim başka önemli müdahalelere de ihtiyacımız var. Bunlardan biri de mali politikalardır. Mali politikalar sigarayı bırakmayı düşündürürler. Bununla ilgili dünyadaki en iyi örneklerden biri de Türkiye’dir. Türkiye 2008’de bu dumansız hava sahası kanunundan sonra 2008 ile 2012 arasında Türkiye’de sigara içme oranları yüzde 14’e yakın düştü. Hakikaten çok dünyaya örnek tarihi bir kampanya yaptık. Dünya Sağlık Örgütü Başkanı 3 sefer İstanbul’a geldi ve Sayın Cumhurbaşkanımızla görüştü. Türk gibi sigara içmek diye bir terim vardı eskiden. Siz, Türk gibi sigara içmekten nasıl Türk gibi sigara içmemeyi ülkeye getirdiniz diye öğrenmeye çalıştılar"
“İnsanların gelirlerinden sigaraya ayrılan oran yüzde 4,8’den 1,8’e düştü”
Ergüder, sigara fiyatlarının çocuk ve gençler üzerindeki etkisine dikkat çekerek şunları söyledi:
"Eskiden insanlar ceplerindeki paraların, yıllık gelirlerinin sigara almak için yüzde 4.8’ini harcarken son 1 yılda bu yüzde 1.8’e düştü. Türkiye’de sigaralar çok ulaşılabilir oldu. Bu da özellikle çocuk ve gençleri daha çok etkiliyor. Çocuk ve gençler sigaralar ucuz olduğu sürece sigaraya daha kolay erişiyorlar ve nikotin bağımlısı hale geliyorlar. Bazen bana kızıyorlar bunları söyledikçe ama sonuçta ben bir halk sağlığı profesörüyüm, tıp doktoruyum, hekimim ve insanların sağlık ve iyilik halleri için bir şeyler söylemeye çalışıyorum. Onların akciğer kanserine yakalanmalarını önlemeye çalışıyoruz. O yüzden de bu söylediklerimizin hepsi onların sağlık ve iyilikleri hali. Türkiye’de şu anda sigara fiyatları diğer ürünlerle kıyaslandığında ucuz kaldı"
“Sigaranın Türkiye’de en az 4-5 litre benzin parasına eşit olması lazım”
Ergüder, sigara fiyatlarının bilinçli tüketim için yeterince caydırıcı olmadığını vurguladı:
"Fiyat söyleyince bana çok kızıyorlar. Sonuçta Türkiye’de de o parayı verirken markette düşündürecek, beyinde sigarayı bırakmaları için tetikleme oluşturacak bir fiyatın olması lazım. Bizim de öngörümüz sigaranın Türkiye’de en az 4-5 litre benzin veya bir hamburger parasına eşit olması lazım. Bununla ilgili de çok çalışmalarımız var. 2004 yılında Türkiye’de 1 paket sigara parasıyla bir hamburger alınabiliyormuş. Şu anda 4 paket sigara ile bir hamburger alabiliyorsunuz. 4-5 litre benzin parası Türkiye’de yaklaşık 250-300 liraya denk geliyor. Türkiye’de 90 liraya sigara satılıyor. Biz ne yazık ki 90 liraya sigara satıldığı sürece akciğer kanserlerini, kalp krizlerini önlemede bir sürü zorluk yaşıyoruz"
Tütün endüstrisinin hedefi kadınlar
Prof. Dr. Ergüder, sigara firmalarının özellikle genç kadınları hedef aldığını belirterek uyardı:
"Türkiye’de genç kadınlarda sigara kullanımının son 10 yılda ciddi oranda arttığını gözlemliyoruz. Bu artış sürerse gelecek yıllarda kadınlarda akciğer kanseri ve kalp-damar hastalıklarına bağlı ölümler ciddi şekilde yükselebilir. Kadınların tütün endüstrisinin etkisine karşı dikkatli olmaları gerekiyor"
Elektronik sigaralar ve sağlık riskleri
Ergüder, piyasaya sürülen elektronik ve ısıtılmış sigaraların da ciddi sağlık riskleri taşıdığını ifade etti:
"Slim sigaraların ardından elektronik ve ısıtılmış sigaralar piyasaya sürüldü. Bu ürünler nikotin bağımlılığına yol açıyor ve ciddi sağlık riskleri taşıyor. ABD’de yaşanan ölümleri hatırlarsak Türkiye’de de vakaların görülmeye başladığını söyleyebiliriz. Kullanıcıların dikkatli olması gerekiyor"
