Günümüzde “80 yaş yeni 60 mı?” sorusu sıkça soruluyor. Eskiden ileri yaş olarak kabul edilen dönemler, artık yeniden tanımlanıyor; bugün 80 yaşındaki birçok kişi aktif, üretken ve bağımsız bir yaşam sürdürebiliyor. Peki sizin biyolojik yaşınız, takvim yaşınızı geride bırakabilir mi?
Acıbadem Kadıköy (Dr. Şinasi Can) Hastanesi İç Hastalıkları, Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Berrin Karadağ, yapılan bilimsel çalışmaların bunun mümkün olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor:
“Geriatri yani yaşlılık bilimi alanındaki çalışmalar ve klinik gözlemlerimiz, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının biyolojik yaşımızı önemli ölçüde etkileyebildiğini, uzun ve sağlıklı yaşam için 10 temel kuralın 10’unu da uygulamak gerektiğini gösteriyor.”
Teknoloji ve tıptaki hızlı gelişmelerin de sayesinde, temel kurallara dikkat edildiğinde 80 yaşında 60 gibi kalmanın mümkün olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Karadağ, yaşlılıkta sağlığı korumanın ipuçlarını ve kendi kendine uygulanabilecek 10 soruluk testi 18-24 Mart Ulusal Yaşlılar Haftası kapsamında paylaştı.
Sağlıklı yaşamın 10 temel kuralı
- Sağlıklı beslenin: Sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar ve kaliteli protein kaynaklarından zengin beslenme, özellikle Akdeniz tipi diyet, kalp ve beyin sağlığını güçlendiriyor.
- Kaslarınızı çalıştırın: Yaş ilerledikçe kas kütlesi azalır, fakat kaslar her yaşta güçlendirilebilir. Prof. Dr. Karadağ, “70–80 yaşında egzersize başlayan bireylerde bile kas gücünde ve denge kapasitesinde belirgin iyileşmeler görülebilmektedir” diyor.
- Düzenli yürüyüş ve direnç egzersizi yapın: Haftada en az 150 dakika orta düzey fiziksel aktivite, kas kaybını önler, kalp-damar sağlığını destekler, uyku kalitesini artırır ve bilişsel fonksiyonları korur.
- Beyninizi çalıştırın: Kitap okumak, bulmaca çözmek, müzik veya yeni hobiler, zihinsel sağlığı ve yaşam sevincini destekler.
- “Bazı hastalarım emeklilikten sonra yeni bir dil öğrenmeye başladıklarını ya da yıllardır erteledikleri hobileri hayata geçirdiklerini anlatıyorlar. Bu tür aktiviteler sadece zihni değil, aynı zamanda yaşam sevincini de canlı tutar ve hücreleri gençleştirir”
- Sosyal bağlarınızı güçlendirin: Yalnızlık, sigara kadar olumsuz etki yaratabilir. Aile, arkadaşlar, grup aktiviteleri ve gönüllülük çalışmaları ruhsal ve bilişsel sağlığın korunmasında etkili.
- Protein kaynaklarını yeterli tüketin: Balık, yumurta, süt ürünleri ve baklagiller, kas kaybını önlemede kritik rol oynar.
“Kas kaybı (sarkopeni) riskini ne kadar öteleyebilirsek, o denli dinç, aktif ve dinamik yaş alabiliriz”
- Yeterli ve kaliteli uyuyun: Günde 7-8 saat uyku, bağışıklık ve kalp-damar sağlığı için önemli. Düzenli uyku saatleri ve ekran kullanımını kısıtlama öneriliyor.
- Stresinizi yönetin: Uzun süreli kontrolsüz stres, kalp hastalıkları ve bağışıklık sorunlarına yol açabilir. Nefes egzersizleri, doğada zaman geçirmek ve sosyal ilişkiler stresi yönetmede etkili.
- Tütün ve alkolden uzak durun: Sigara, duman ve aşırı alkol; vücuda ciddi zarar verir. Bunlardan uzak durmak, hem yaşam süresini hem yaşam kalitesini artırır.
- Düzenli muayene olun: Tansiyon, diyabet, kemik sağlığı, görme ve işitme gibi durumların erken teşhisi, yaşlılıkta bağımsız yaşamı mümkün kılar.
“Geriatri yaklaşımında amaç yalnızca hastalıkları tedavi etmek değil; bağımsız yaşamı mümkün olduğunca uzun süre korumaktır”
Prof. Dr. Karadağ’ın vurguladığı gibi, yaş alırken genç kalmak, doğru alışkanlıklarla mümkün. Bu Ulusal Yaşlılar Haftası, kendi biyolojik yaşınızı keşfetmek ve sağlıklı yaş almak için harekete geçmenin tam zamanı.
