Dikkat! Bu yazıyı okuduktan sonra baktığınız hiçbir şey artık eskisi gibi olmayacak.
Bazen bir tabloya bakarsınız, o size bakar. Aradan yüzyıllar geçmiştir ama o an hala canlıdır. İnci Küpeli Kız tam da böyle bir eser. Ne zaman karşılaşsam aynı soruya takılıyorum: O kız ne düşünüyor? (Kitabın arka yüzünde bunlar yazıyordu… Etkilenmemek elde değildi.)
Johannes Vermeer’in fırçasından çıkan bu yüz, aslında bir portre değil; bir an’ın yakalanmış hali. Bir bakışın, bir tereddüdün, belki de yarım kalmış bir cümlenin... Sanki bir şey söyleyecek ama vazgeçmiş gibi. Gözleri ise doğrudan sana dönük; kaçamazsın, bakmak zorundasın. Bundan dolayı bu tabloyu sadece izleyemezsin, onunla bir ilişki kurarsın.
Yıllar sonra Tracy Chevalier bu bakışın peşine düştü. Aynı adı taşıyan romanıyla o sessizliği kelimelere dökmeye çalıştı.
Okurken şunu fark ediyorsunuz: Aslında herkes kendi hikayesini yazıyor o yüzün içine. Kimine göre bir hizmetçinin masum hayranlığı, kimine göre yasak bir yakınlık, kimine göre ise sadece sanatın yarattığı bir illüzyon.
Tablonun bir resmini bulup tekrar bakmaya değerdi bu sözler…
Belki de o kızın ne hissettiğini hiçbir zaman bilmememiz gerekiyor. Çünkü cevap geldiği an büyü bozulacak. Bugün hala Mauritshuis’ta sergilenen o tabloya bakan binlerce insan, aynı bilinmezliğin içinde kendinden bir parça buluyor. Herkes kendi sorusunu soruyor, kendi cevabını kuruyor. Söylenememiş bir şeyin ağırlığı var sanki. Belki bir sır, belki bir pişmanlık, belki de sadece o anın geçip gideceğini bilmenin hüznü. Bu yüzden unutulmuyor.
Bazı bakışların anlamı yoktur, sadece etkisi vardır. O etki de insanın içine yerleşir, yıllarca çıkmaz. O hep biraz eksik kalır.
Ama tam da o eksiklik, onu bu kadar güçlü kılar. “O kız ne hissediyor?” sorusunu sormayın. Soracağınız tek soruyu sizinle paylaşmak istiyorum….
Biz o bakışta neden kendimizi görüyoruz?
